Van herstel afvinken naar herstel leren begrijpen
Herstel laat zich lastig afvinken
Wat gisteren lukte, kan vandaag veel van je vragen. Hoe blijf je ruimte maken voor wat belangrijk voor je is, terwijl je leert luisteren naar wat herstel vandaag vraagt?
Herstel gaat verder dan wat je lichamelijk aankunt. Ook je hoofd en je vertrouwen bewegen mee.
Na mijn hersenschudding dacht ik bij herstellen vooral aan rust nemen. Minder doen, minder prikkels en mijn hoofd de tijd geven. Zodra er weer iets lukte, voelde dat als vooruitgang.
Autorijden? Check.
Boodschappen doen? Check.
Een afspraak? Check.
Een stuk fietsen? Check.
Werken? Check.
Met ieder vinkje kwam de toekomst dichterbij. Ik maakte plannen, zette afspraken in mijn agenda en pakte werkzaamheden op. Want als al die dingen weer lukten, was ik toch bijna hersteld?
Tot ik opnieuw moest stilstaan.
Het voelde alsof er midden op mijn zorgvuldig uitgestippelde route een hek stond. Wat gisteren nog bewijs leek dat ik verder was, gaf vandaag ineens geen houvast. Had ik mijn vooruitgang verkeerd ingeschat?
Herstel laat zich lastig afvinken. Zeker als je gewend bent doelen te stellen en eindelijk weer een stijgende lijn ziet. Dan blijken adviezen over herstel elkaar ook nog eens tegen te spreken. De zes weken waar je je aan vasthield, zijn voorbij. Waar baseer je je plannen dan nog op?
Herstellen na een hersenschudding: alles wat je doet, telt mee
Een activiteit één keer aankunnen vertelt maar een deel van het verhaal. Je rijdt ergens naartoe, voert een gesprek, doet boodschappen en beantwoordt thuis nog een paar berichten. Vooral spreken en gesprekken volgen kostten me veel moeite. Mensen praatten tegen me, maar hun woorden kwamen nauwelijks binnen. Woorden geven betekenis. Ineens leken die woorden gevlogen. Ik zag dat iemand iets vertelde en voelde dat er een reactie werd verwacht, terwijl mijn hoofd nog zocht naar wat er was gezegd. Ik stond erbij en keek ernaar kreeg ineens een heel letterlijke betekenis.
Je dag begint bovendien zelden met een leeg blad. Hoe je hebt geslapen, wat je gisteren deed en hoeveel ruimte je tussendoor had om bij te komen, kunnen invloed hebben op hoe je vandaag ervaart.
Ook iets leuks vraagt energie. Een fijn gesprek kan waardevol zijn én concentratie kosten. Fietsen kan vrijheid geven én lichamelijke inspanning vragen. Zo kun je volop genieten van een dag en later merken hoeveel die dag van je vroeg.
Daarom verschoof voor mij de vraag van ‘Kan ik dit alweer?’ naar:
‘Wat vraagt dit vandaag van me? Hoeveel prikkels komen erbij, wat stapelt zich op en hoeveel rust heb ik daarna nodig?’
Van een lijstje naar inzicht in je belasting
Om daar meer zicht op te krijgen, ging ik activiteiten en klachten bijhouden: wat ik deed, wanneer en hoe lang. Daarbij noteerde ik ook welke lichamelijke inspanning iets vroeg en hoe ik me later op de dag of de volgende ochtend voelde.
Zo ontstaat een ander beeld van een dag. Eén rustmoment aan het einde van de dag kan anders uitpakken dan meerdere korte momenten tussendoor. Ook één lange wandeling kan iets anders vragen dan drie korte wandelingen, verdeeld over de dag.
De vraag werd minder hoeveel er in een dag past, en meer hoe je die dag indeelt.
Tot de lijn weer begon te stijgen. Grappig eigenlijk: zodra het beter gaat, verdwijnen zulke lijstjes bijna vanzelf naar de achtergrond. Voor je het weet, nemen oude gewoontes het over en raakt de agenda weer voller.
Een lijstje of cijfer is geen oordeel over hoe goed je herstelt. Het kan helpen om patronen te herkennen: wat vraagt energie, waar stapelt belasting zich op en wanneer heb je ruimte nodig om bij te komen?
Als gisteren lukte en vandaag te veel is
Dat inzicht kan confronterend zijn. Dezelfde boodschap gaat de ene dag prima en vraagt de volgende dag te veel. Gisteren lukte een fietstocht; vandaag kost een gesprek al veel energie. Juist wanneer je hard werkt aan je herstel, is dat verschil maar moeilijk te accepteren.
Je vergelijkt vandaag al snel met gisteren. Zodra je kijkt naar wat er nu mogelijk is, ontstaat er meer ruimte om keuzes te maken. De teleurstelling verdwijnt daarmee niet vanzelf. Wel kun je beter aandacht geven aan wat je vandaag nodig hebt.
Als je opnieuw je agenda moet leegmaken
Een stap terug kan klein zijn. Een afspraak verplaatsen, een training inkorten, eerder naar huis gaan of een verjaardag overslaan. Een terugval kan ook betekenen dat je opnieuw je agenda moet leegmaken. Plannen waar je naar uitkeek verdwijnen en de toekomst voelt ineens een stuk minder zeker.
Herken je de gedachte: Als ik iets plan, betaal ik daar later de prijs voor? Voorzichtig worden is dan begrijpelijk. Tegelijk kan die voorzichtigheid groeien tot je steeds minder durft vast te leggen. Zelfs plannen voor later beginnen te wankelen.
‘Waar ligt de grens tussen accepteren wat vandaag nodig is en je leven steeds verder uitstellen?’
Een deel van het antwoord ligt in het leren inschatten van je belastbaarheid. Wat speelt er vandaag? Welke signalen merk je op? Wat wil je graag doen en welke herstelruimte kun je daaromheen plannen? Dat neemt de teleurstelling niet weg. Het kan je wel helpen om keuzes te maken vanuit het hier en nu en met enige flexibiliteit naar de toekomst te blijven kijken.
Hoe vind je houvast tussen alle hersteladviezen?
Tijdens mijn herstel zocht ik ook buiten de behandelkamer naar houvast. Ik las ervaringen van anderen en luisterde naar podcasts over hersenschudding. In één daarvan werd aangeraden om prikkels juist op te zoeken. Dat klonk overtuigend, maar sloot moeilijk aan bij wat ik zelf ervoer.
Hoe bepaal je welk advies past bij jouw klachten, omstandigheden en herstel? Ervaringen van anderen kunnen herkenning geven, maar vertellen je niet wat een activiteit van jóú vraagt. Daarom let ik op de signalen die ik merk en op wat er gebeurt wanneer ik iets verander. Die ervaringen geven me ook concrete vragen om met mijn arts of behandelaar te bespreken.
Een podcast, schema of cijfer kan helpen om je gedachten te ordenen. Jouw ervaring is een belangrijk vertrekpunt om te ontdekken wat bij je past.
Revalideren als sporter gaat over meer dan trainingsuren
Als duursporter weet ik hoe groot de plek van bewegen in je leven kan zijn. Ik heb periodes gehad waarin ik wel 24 uur per week op de fiets zat. Vanuit stilstand weer opbouwen naar wat ooit vertrouwd voelde, kan een lange weg zijn. En die weg kan ook lang voelen.
Voor een buitenstaander kan zo’n doel vreemd klinken. Waarom zou je überhaupt weer zoveel willen fietsen? Een opmerking als die kan flink demotiveren. Want voor een sporter gaat het zelden alleen over het aantal uren op Strava.
Sport kan staan voor vrijheid, plezier, avontuur, uitdaging en een gevoel van jezelf zijn. Als sporten tijdelijk anders moet, verandert er dus meer dan je trainingsschema. Ook mentaal heb je iets te dragen.
Wie revalideert, bouwt aan lichamelijk herstel én zoekt een nieuwe verhouding tot wat belangrijk voor hem of haar is.
Opnieuw stilstaan is ook informatie
‘Herstel vraagt meer dan bewijzen wat alweer lukt. Het vraagt aandacht voor wat je vandaag nodig hebt.’
Opnieuw stilstaan betekent geen uitgewiste vooruitgang. Wanneer je opnieuw moet stilstaan, gaat je aandacht al snel naar wat gisteren nog lukte en wat je voor morgen had gepland. Juist dan helpt het om jezelf af te vragen: hoe gaat het nu met me, en welke stap past bij vandaag?
Daarin ligt voor mij de kern van bewust revalideren: opmerken wat er gebeurt terwijl je beweegt, werkt of rust. Voelen wanneer iets goed gaat en herkennen wanneer het genoeg is geweest. Ook je gedachten tellen mee. De drang om door te zetten kan groot zijn, zeker als sporten een belangrijk deel van je leven is.
Acceptatie kan groeien wanneer je serieus neemt waar je vandaag staat. Je ambities mogen daarnaast blijven bestaan. Je kunt verlangen naar lange fietstochten én vandaag kiezen voor een korte rit, een wandeling of rust.
Vooruitgang zit ook in de manier waarop je met jezelf omgaat tijdens het herstel. Met aandacht voor het moment kun je een volgende stap kiezen die bij vandaag past, terwijl je ambities een plek houden.
Waarom de mentale kant van revalideren aandacht verdient
Wat doet een terugval mentaal met een sporter?
Een terugval raakt vaak meer dan je trainingsschema. Je kunt gaan twijfelen aan je lichaam, voorzichtiger worden met plannen en je sport missen als bron van vrijheid of plezier. Bewust revalideren begint met herkennen wat die verandering met je doet en welke steun je daarbij nodig hebt.
Mijn kijk op revalideren is gevormd door mijn eigen herstelervaringen. In 2018 kreeg ik tijdens het mountainbiken in het buitenland een ernstig ongeluk. Er volgden twee operaties en een revalidatietraject van twee jaar. De boodschap die ik meekreeg was dat mijn leven nooit meer hetzelfde zou worden.
Ik moest afscheid nemen van mijn carrière in de vechtsport en van het hardlopen. Ook mountainbiken was lange tijd te intensief. De racefiets kreeg een plek in mijn leven: een nieuwe manier om te blijven bewegen, terwijl ik tegelijk afscheid nam van wat eerder vanzelfsprekend was.
Mijn hersenschudding bracht andere vragen met zich mee. Ik begon prikkels, activiteiten en herstelruimte bij te houden. Eerder zei ik weleens: ‘Ik breek liever een been.’ Een zichtbare blessure is voor de omgeving vaak gemakkelijker te begrijpen. Bij een hersenschudding kan de buitenwereld alweer verdergaan, terwijl jouw dag nog draait om prikkels verdelen, plannen aanpassen en rust vinden. Dat kan een eenzaam proces zijn.
Tijdens mijn revalidaties merkte ik hoeveel aandacht er uitgaat naar het lichamelijke herstel. Een arts kan uitleggen wat er beschadigd is en welke behandeling mogelijk is. Maar hoe ga je om met het gemis van je sport? Met onzekerheid over je toekomst? Met de angst voor een nieuwe terugval?
Ook die vragen verdienen ruimte. Mijn ervaringen neem ik mee in mijn werk als coach. Zo ontstaat er aandacht voor de betekenis van wat je tijdelijk moet aanpassen en voor de richting die je opnieuw wilt vinden.
Ambities blijven bestaan
Herstellen betekent voor mij leren luisteren naar wat vandaag kan, terwijl mijn ambities blijven bestaan.
Mentale begeleiding tijdens je revalidatie
Als coach begeleid ik sporters bij de mentale uitdagingen van revalideren. Samen werken we aan (h)erkenning, acceptatie en handvatten die passen bij jouw situatie.
We onderzoeken wat energie vraagt, waar belasting zich opstapelt en welke keuzes ruimte geven voor herstel. Daarbij kijken we verder dan een dagschema. Ook je verwachtingen, je grenzen, je werk en de betekenis van sport in jouw leven krijgen aandacht. Samen leggen we jouw vragen en inzichten op tafel. We onderzoeken wat je tijdens je herstel ervaart en welke keuzes bij jouw situatie passen. Naast mijn professionele achtergrond neem ik ook mijn eigen revalidaties mee in de begeleiding. Daardoor weet ik hoe groot het gemis van je sport en je vertrouwde leven kan zijn. Ook dat verlies verdient aandacht tijdens je herstel. Mijn coaching kan aansluiten op de zorg van je arts of behandelaar.
Herken je de druk om alweer meer te kunnen, terwijl je hoofd of lichaam om iets anders vraagt?
In een kennismakingsgesprek bespreken we wat herstel op dit moment van je vraagt en hoe je ruimte kunt blijven maken voor wat belangrijk voor je is. Ik denk graag met je mee, op en naast de fiets.
Plan via de link bovenaan de website een vrijblijvend kennismakingsgesprek. Dat kan online of op locatie in Oosterwolde.
Over de auteur
Wendy Hulsebosch is coach en oprichter van PUUR op Weg. Ze begeleidt sporters bij de mentale kant van bewegen en revalideren. In haar blogs verbindt ze haar professionele achtergrond met haar eigen ervaringen in herstel.
